Çin’deki protestolarda Şi’ye istifa çağrısı

Çin'de protesto

Kaynak, Getty Images

Çin’de üçüncü yılına giren Covid pandemisine yönelik sert önlemlerle karşı protestocular sokaklara döküldü. Son dönemde önlemler daha da sıkılaştırılınca genişleyen protesto gösterilerinde eylemciler, Komunist Parti lideri ve Devlet Başkanı Şi Jinping’in istifasını talep eden çarpıcı sözler da atıyor.

Son dönemde Çin’de ufak çaplı şekilde düzenlenen Covid önlemleri karşıtı protestolar, bu hafta pek alışılmadık sloganlara sahne oldu.

Şangay’da sokaklara dökülen binlerce protestocuya hafta sonu Pekin ve Nancing’deki öğrenciler de katıldı.

Son günlerde protestoların daha geniş kitlelere yayılmasının sebebi; Urumçi’de Covid kısıtlamaları sebebiyle karantinada oldukları binadan çıkamayan 10 kişinin, binadaki yangında yaşamını kaybetmesi.

Çinli yetkililer, bu kişilerin yaşamını kaybetmesinin sebebinin sıkı Covid önlemleri bulunduğunu reddediyor. Buna karşın Urumçi’deki Çinli yetkililer, Cuma günü bir özür metni yayımlayarak kısıtlamaları adım adım hafifleteceklerini deklare etti.

Bu açıklamanın peşinden Cumartesi ülkenin en büyük şehri ve bununla beraber küresel finans merkezlerinden Şangay’da binlerce şahıs sokaklara döküldü. BBC, onlarca protestocunun toplu şekilde polis araçlarına bindirilerek gözaltına alındığı sahnelere şahit oldu.

Cumartesi akşam saatlerinde, polisin de müdahale etmiş olduğu protestocular “Şi Cinping çekilme” ve “Komünist Parti çekilme” çarpıcı sözleri atmaya başladı.

Bazı protestocular beyaz pankartlar taşırken bazıları da Çin’in doğusundaki Şincan Uygur Özerk Bölgesi’nin başkenti Urumçi’de ölenler için çiçek ve mumlar taşıdı.

Çin’de Komünist Parti ve önder Şi’ye yönelik çekilme çarpıcı sözleri, fazlaca yakın zamana kadar tahmin bile edilemeyecek şeylerdi. Bu sebeple ülkede devlet başkanına ve yönetime gelen eleştiriler fazlaca sert bir halde cezalandırılabiliyor.

Uzmanlar, hükümetin, uzun süredir ısrarla devam ettirdiği “Sıfır Covid” politikasına halkın tepkisinin gittikçe artığını ve artık sabrının kalmadığını göremediğini; sadece bu hafta sonu genişleyen protestolarda bunun farkına varmış olabileceğini söylüyor.

Sıfır Covid politikası gereği Çin’in herhangi bir yerinde görülen tek bir vakada, semptomsuz da olsa, o bölge ya da yerleşke karantina altına alınabiliyor. Bigün çocuğunu okula gönderen bir veli o okulun okul saatleri içinde karantinaya alındığını öğrenebiliyor ve çocuğunu günlerce okuldan alamayabiliyor. Ya da işyerinde giden bir şahıs, o gün içinde bir olay tespit edilmesi halinde binadan günlerce çıkamayabiliyor.

Bu politikanın direkt Şi’nin isteği doğrultusunda uygulanmış olduğu ve geri adım atmadığı bilinmiş olduğu için halk; son protestolarda direkt Şi’ye çekilme çağrıları yapmış oldu.

Şangay’daki bir protestocu BBC’ye, sokakta binlerce insanı bu sloganı atarken gördüğünde “Fazlaca şaşırdığını ve birazcık da heyecanlandığını” söylüyor. Bu sebeple Çin’de bugüne dek bu çapta bir fiil görmemişti:

“Kapanmalar ve katı yasaklar beni fazlaca mutsuz, sinirli ve umutsuz biri haline getirdi. Kanser tedavisi gören annemi artık göremiyorum.”

Bir karı protestocu da BBC’ye “Polislere bu protestolar hakkında ne düşündüklerini sormuş oldum, bana ‘sizinle aynı fikirdeyiz’ dediler. Fakat üniformalarını giyiyor ve görevlerini yapıyorlar.” dedi.

Associated Press haber ajansına konuşan bir protestocu ise gözaltına alınan arkadaşlarının polis şiddetine maruz kaldığını; bazılarının da biber gazına maruz kaldığını konu alıyor.

Pazar günü de Urumçi’deki yangında yaşamını kaybedenleri anmak için gene Şangay’daki Urumçi Yolu üstünde bir araya gelen protestocular, kaldırımlara çiçek bıraktı. Sadece bir süre sonrasında bu çiçek bırakma eylemine de polis müdahale etti.

Hükümet karşıtı protestolar başladığında polis ve öteki güvenlik birimleri, çarpıcı söz atanlara müdahale etti; bazıları polis otomobillerine zorla bindirilirken görüldü.

Cumartesi günü Pekin ve Nancing’deki üniversitelerde süregelen protestolara ilişkin görüntüler de toplumsal medyaya yansıdı. Bu görüntülere gore öğrenciler demorkasi ve özgürlük çarpıcı sözleri attı.

Bu hafta sonu daha sert müdahalalere sahne olan protestolar, son dönemde ilkin Covid karşıtı sert önlemlere karşı süregelen; peşinden Şi ve hükümete yönelik tepkiye dönüşen eylemlerin sonuncudu oldu.

Çin, dünyanın büyük ekonomileri içinde Covid önlemlerini bu denli sert tatbik eden tek ülke olarak kaldı. Aşılanma oranlarının düşük olduğu ve yaşlı nüfusun fazla olduğu Çin’de, bu kişileri korumak için yapıldığı anlatılan önlemler bir süredir tepkiye yol açıyordu.

Alınan sert önlemlere karşın Çin’de koronavirüs olay sayısı, pandeminin başından bu yana en yüksek seviyelere çıkınca hükümet, sokağa çıkma yasaklarını son dönemde tekrardan daha geniş bir alanda uygulamaya başlamıştı.

Yoruma kapalı.